Σπερμοδιάγραμμα: Τι είναι, πώς γίνεται;

Το σπερμοδιάγραμμα είναι η βασική εξέταση για την αξιολόγηση της γονιμότητας του άνδρα, καθώς πρόκειται για την ανάλυση του σπέρματος  Είναι εξαιρετικά σημαντικό να γίνει το σπερμοδιάγραμμα με σωστό τρόπο, για να είναι ακριβής ο προσδιορισμός της ποιότητας του δείγματος. Έτσι, θα χαραχθεί η κατάλληλη στρατηγική, για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την υπογονιμότητα το ζευγάρι και να αποκτήσει το παιδί που τόσο θέλει.

Τι περιλαμβάνει η διαδικασία για το σπερμοδιάγραμμα;

Κατ’ αρχάς το δείγμα σπέρματος θα πρέπει να προσκομιστεί στο εργαστήριο μέχρι ένα ημίωρο από τη στιγμή της συλλογής του ή θα πρέπει η συλλογή να έχει γίνει σε κατάλληλα διαμορφωμένους χώρους της μονάδας γονιμότητας. Η διαμόρφωση του χώρου, η προστασία της ιδιωτικότητας και η ευαισθησία με την οποία το προσωπικό της μονάδας αντιμετωπίζει τον ασθενή είναι εξαιρετικά σημαντικά, μια και είναι μία πολύ βασική εξέταση που δεν θα πρέπει να προξενεί στρες στον ασθενή (ο οποίος είναι ήδη βεβαρημένος λόγω της πιθανής υπογονιμότητας). Εφόσον σε απασχολεί το θέμα κι έχεις προβληματισμούς και απορίες…

 

Κλείσε εδώ το ραντεβού σου!

 

Πριν από την εξέταση του σπερμοδιαγράμματος ο άντρας πρέπει να έχει αποχή από εκσπερμάτιση για περίπου 2-4 μέρες. Από πολλούς ασθενείς θεωρείται, λανθασμένα, ότι αποχή πολλών ημερών μπορεί να βοηθήσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων αλλά δεν ισχύει. Η μεγάλη αποχή, ειδικά πάνω από 15 ημέρες, επιβαρύνει την ποιότητα του σπέρματος, οπότε η επικοινωνία με τους ασθενείς και η συμβουλευτική είναι βασική προϋπόθεση για να ξεκαθαρίσουν οι προκαταλήψεις και να συζητηθούν ευαίσθητα και πολύ προσωπικά θέματα.

 

Τι ελέγχουμε στο σπερμοδιάγραμμα;

Το δείγμα ελέγχεται 30 λεπτά μετά από την εκσπερμάτιση, ώστε να έχει ρευστοποιηθεί. Στη συνέχεια γίνεται ο έλεγχος βασικών παραμέτρων, όπως:

1. Ποσότητα της εκσπερμάτισης. Όταν η συλλογή του σπέρματος είναι πλήρης, η ποσότητά του έμμεσα δείχνει την σωστή λειτουργία του προστάτη και της σπερματοδόχου κύστης. Διαταραχές στην ποσότητα του δείγματος συνήθως συνδέονται με προβλήματα στους επικουρικούς αδένες που παράγουν το σπερματικό υγρό (σπερματοδόχους κύστεις και τον προστάτη). Η φυσιολογική ποσότητα κυμαίνεται από 1-5 ml. Πολύ μικρή ή μεγάλη ποσότητα σπέρματος μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα.
2. Το Ιξώδες. Φυσιολογικά, το σπερματικό υγρό ρευστοποιείται σε περίπου 30 λεπτά ώστε να επιτρέψει τα σπερματοζωάρια να κινηθούν ελεύθερα. Αν αυτό δεν γίνει, ή αν γίνει μερική ρευστοποίηση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γονιμότητα. Η μη φυσιολογική ρευστοποίηση συνήθως συνδέεται με κάποια φλεγμονή των σπερματοδόχων κύστεων ή του προστάτη.
3. pH. Φυσιολογικά το pH του σπέρματος είναι αλκαλικό και κυμαίνεται από 7,2-7,7. Ένα όξινο pH δείχνει προβλήματα στη λειτουργία των σπερματοδόχων κύστεων (απουσία των σπερματοδόχων κύστεων ή ακόμη και απόφραξη του εκσπερματιστικού πόρου). Πολύ αλκαλικό pH (πάνω από 8) συνδέεται με φλεγμονές των αδένων του γεννητικού συστήματος.
4. Βιοχημικές παράμετροι του σπέρματος όπως ακροσίνη, καρνιτίνη και φρουκτόζη. Η ακροσίνη εντοπίζεται στην κεφαλή των σπερματοζωαρίων και επιτρέπει την είσοδό του στο ωάριο, με άλλα λόγια τη γονιμοποίηση του ωαρίου. Η καρνιτίνη βρίσκεται στον αυχένα του σπερματοζωαρίου και βοηθά στην κινητικότητά του. Η φρουκτόζη είναι ένα σάκχαρο που παράγεται στις σπερματοδόχους κύστεις και παρέχει ενέργεια για τη κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Η απουσία της δείχνει απόφραξη στην αντρική αναπαραγωγική οδό στο επίπεδο του εκσπερματιστικού πόρου.

 

Ποιος είναι ο ιδανικός αριθμός σπερματοζωαρίων;

Ο αριθμός των σπερματοζωαρίων στο δείγμα προσδιορίζει έμμεσα το επίπεδο της λειτουργίας της σπερματογένεσης στον  άντρα. Αν το δείγμα έχει λιγότερα από 15 εκατομμύρια/ml σπερματοζωάρια ή / και συνολικό αριθμό σπερματοζωαρίων μικρότερο των 39.000.000,  τότε θεωρείται ότι υπάρχει χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων και το δείγμα χαρακτηρίζεται ολιγοσπερμικό. Αζωοσπερμία ονομάζεται η κατάσταση στην οποία δεν ανευρίσκονται καθόλου σπερματοζωάρια στο δείγμα.

Γιατί έχει τόση μεγάλη σημασία η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων

Τα σπερματοζωάρια χαρακτηρίζονται από προωθητική ή επιτόπια κίνηση ή είναι ακίνητα. Μόνο τα σπερματοζωάρια που κινούνται γρήγορα και προωθητικά είναι ικανά να κολυμπήσουν έως το ωάριο και να το γονιμοποιήσουν. Η κινητικότητα βαθμολογείται με μία κλίμακα από το a έως το d, σύμφωνα με τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 2010).

• Bαθμός a (γρήγορη προωθητική κίνηση). Σ’ αυτήν ανήκουν τα σπερματοζωάρια που κολυμπούν γρήγορα και παρουσιάζουν γρήγορη προωθητική κίνηση σε μία ευθεία γραμμή.
• Βαθμός b (αργή προωθητική κίνηση). Σ’ αυτήν ανήκουν τα σπερματοζωάρια που κολυμπούν αργά προς τα εμπρός είτε σε καμπύλη είτε σε τεθλασμένη γραμμή.
• Βαθμός c (μη προωθητική). Σ’ αυτήν ανήκουν τα σπερματοζωάρια που κινούν τις ουρές τους, αλλά δεν κινούνται προς τα εμπρός (μόνο τοπική κινητικότητα).
• Βαθμός d (ακίνητα). Σ’ αυτήν ανήκουν τα σπερματοζωάρια που δεν κινούνται καθόλου.

Τα σπερματοζωάρια των βαθμολογιών c και d θεωρούνται μικρής χρησιμότητας για φυσιολογική γονιμοποίηση. Αν η κινητικότητα είναι μικρή τότε ομιλούμε για ασθενοσπερμία. Αν η κατάσταση δεν βελτιώνεται μετά την πιθανή θεραπεία που θα υποδείξει ο ουρολόγος, το ζευγάρι θα πρέπει να σκεφτεί μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για το επιθυμητό αποτέλεσμα.

 

Τι ρόλο παίζει η μορφολογία των σπερματοζωαρίων;

Η μορφολογία είναι επίσης μία πολύ σημαντική παράμετρος στην αξιολόγηση του δείγματος σπέρματος. Αν υπάρχουν πολλά σπερματοζωάρια με ανώμαλη μορφολογία τότε ομιλούμε για τερατοζωοσπερμία. Στην περίπτωση αυτή η πλειοψηφία των σπερματοζωαρίων έχει ανωμαλίες όπως πολύ μεγάλη κεφαλή, απουσία κεφαλής ή μικρό μέγεθος σαν κεφαλή καρφίτσας, διπλή κεφαλή. Αυτό σημαίνει ότι τα σπερματοζωάρια είναι ανώμαλα λειτουργικά και δεν είναι ικανά να γονιμοποιήσουν το ωάριο. Πολλά εργαστήρια χρησιμοποιούν τα “αυστηρά” κριτήρια του Kruger (που αναπτύχθηκαν στη Νότια Αφρική) για την περιγραφή της φυσιολογικής μορφής των σπερματοζωαρίων. Στην περίπτωση αυτή μόνο τα σπερματοζωάρια που είναι “τέλεια” θεωρούνται φυσιολογικά. Ένα φυσιολογικό δείγμα πρέπει να έχει τουλάχιστον 4% φυσιολογικές μορφές (το οποίο σημαίνει ότι θεωρείται φυσιολογικό περίπου το 96% των σπερματοζωαρίων να έχει ανώμαλη μορφή)

 

Πότε πρέπει ένας άνδρας να κάνει σπερμοδιάγραμμα;

Το σπερμοδιάγραμμα, στο πλαίσιο της διερεύνησης της γονιμότητας ενός ζευγαριού που προσπαθεί να αποκτήσει παιδί, πρέπει να γίνει:

• πριν και μετά από θεραπευτικές αγωγές που μπορεί να επηρεάσουν το σπέρμα.
• πριν και μετά από χειρουργικές επεμβάσεις που επίσης μπορεί να επηρεάσουν το σπέρμα.
• όταν πρόκειται να γίνει κρυοσυντήρηση σπέρματος.

 

Κλείσε εδώ το ραντεβού σου!

 

Είναι υποχρεωτική η αποχή πριν από το σπερμοδιάγραμμα;

Ο άντρας πρέπει να απέχει από εκσπερμάτιση για περίπου 2-4 μέρες.

Λανθασμένα, πολλοί πιστεύουν ότι η αποχή πολλών ημερών μπορεί να βοηθήσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων. Αυτό δεν ισχύει.

Η μεγάλη αποχή, ειδικά πάνω από 15 ημέρες, επιβαρύνει την ποιότητα του σπέρματος.

Η επικοινωνία με τους ασθενείς και η συμβουλευτική είναι βασική προϋπόθεση για να ξεκαθαρίσουν οι προκαταλήψεις και να συζητηθούν ευαίσθητα και πολύ προσωπικά θέματα.

 

Ποιος διενεργεί το σπερμοδιάγραμμα και γιατί;

Το σπερμοδιάγραμμα το διενεργεί ο εμβρυολόγος, εξειδικευμένος ιατρός επιφορτισμένος με την συγκεκριμένη εξέταση. Γιατί, όμως; Διότι:

Α. Ως εμβρυολόγος έχει άποψη για το εάν τα σπερματοζωάρια, τα συγκεκριμένα, μπορούν να γονιμοποιήσουν φυσιολογικά ή αν χρήζουν κάποιας μεθόδου σπερματέγχυσης ή εξωσωματικής.
Β. Υπάρχει δυνατότητα κατάψυξης σπερματοζωαρίων, είτε όταν υπάρχει ανάγκη, είτε προληπτικά, είτε όταν μετά από μια θεραπεία είναι στην βέλτιστη κατάσταση και θέλει ο γιατρός να διατηρηθεί έτσι.
Γ. Προσφέρει απόλυτα αξιόπιστο αποτέλεσμα που γίνεται με πραγματική ανάλυση και όχι με αυτόματους αναλυτές, που απαγορεύονται από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας! Εφόσον σε απασχολεί το θέμα, ή για κάθε απορία…

 

 

Τι χρειάζεται για να είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα του σπερμοδιαγράμματος;

Ο χρόνος προσκόμισης του δείγματος στο εργαστήριο: Το δείγμα σπέρματος πρέπει να προσκομιστεί στο εργαστήριο πριν περάσουν 30 λεπτά από τη συλλογή του σε αποστειρωμένο δοχείο.

Εξειδίκευση: Η σημασία της εξειδίκευσης του εμβρυολόγου που θα δει τα σπερματοζωάρια είναι τεράστια, ειδικά όταν υπάρχει πρόβλημα υπογονιμότητας στο ζευγάρι. Έχει σημασία η απόλυτη εξειδίκευση και η εμπειρία του εμβρυολόγου γιατί η εκτίμηση των διαφορετικών τύπων κινητικότητας, η εκτίμηση των ομαλών ή ανώμαλων μορφών και η σωστή επεξεργασία του δείγματος και η ενεργοποίησή του είναι πολύτιμα διαγνωστικά εργαλεία για τον ουρολόγο που ίσως κληθεί να δώσει θεραπεία και για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας του ζευγαριού.

Είναι σημαντικό ο εμβρυολόγος να συνεργάζεται στενά με εξειδικευμένους ουρολόγους ή και γυναικολόγους, ώστε να υπάρχει απολύτως εξατομικευμένη  αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και της θεραπείας που θα δοθεί.

Η εκτίμηση του σπερμοδιαγράμματος από έναν εμβρυολόγο επιτρέπει εκτός από την αξιολόγηση των βασικών παραμέτρων του σπέρματος, την αξιολόγηση σε πολύ μεγάλο βαθμό της γονιμοποιητικής ικανότητας του σπέρματος και την επεξεργασία του ώστε να προσομοιάσουμε στο εργαστήριο συνθήκες παρόμοιες με την κατάσταση της γονιμοποίησης με φυσικό τρόπο (in vivo).

Αναλυτική εξέταση ιστορικού του ασθενούς: η ανάλυση του δείγματος είναι εξαιρετικά περίπλοκη και χρειάζεται να ληφθούν υπόψη όλες οι παράμετροι μετά από την κατάλληλη εξέταση του ιστορικού του ασθενούς. Η λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων, κάποια ακτινοβολία ή έκθεση σε τοξικές ουσίες που μπορεί να έχει προηγηθεί, ακόμα κι ένας πυρετός, μπορεί να επηρεάσει μέχρι και να μηδενίσει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων.

 

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΕ ΣΤΑ SOCIAL ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΘΕΜΑΤΑ! 

 

Ποια παράμετρος του σπερμοδιαγράμματος είναι πιο σημαντική;

Όλες οι παράμετροι είναι σημαντικές. Εξετάζονται: αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία, αλλά και το ιξώδες του σπερματικού υγρού (αν παραδείγματος χάριν επηρεάζεται η ρευστοποίηση κι εξαιτίας αυτού έχουμε ψευδή αποτελέσματα). Αν δεν γίνει σωστός έλεγχος στο ιξώδες του σπερματικού υγρού, είναι πιθανό να μην ανιχνευθεί κάποια φλεγμονή στις σπερματοδόχους κύστες ή στον προστάτη.

 

 Τα κύρια αποτελέσματα του σπερμοδιαγράμματος:

1. Ολιγοσπερμία: όταν ο αριθμός των σπερματοζωαρίων είναι χαμηλότερος του φυσιολογικού.
2. Ασθενοσπερμία: όταν η κινητικότητα είναι μειωμένη
3. Τερατοζωοσπερμία: όταν υπάρχει υψηλό ποσοστό σπερματοζωαρίων με ανώμαλες μοερφές
4. Ασπερμία: η απουσία σπερματικού υγρού μετά από εκσπερμάτιση
5. Αζωοσπερμία: η απουσία σπερματοζωαρίων στο σπερματικό υγρό
6. Κρυπτοαζωοσπερμία: η παρουσία λίγων μόνο σπερματοζωαρίων που ανευρίσκονται μόνι μετά από φυγοκέντρηση του δείγματος
7. Νεκροζωοσπερμία: παρουσία στο δείγμα μόνο νεκρών σπερματοζωαρίων.

ΔΙΑΒΑΣΕ ΚΙ ΑΥΤΟ: ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ – ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

Πότε είναι αξιόπιστο το σπερμοδιάγραμμα;

Κατ΄αρχήν θα πρέπει να πραγματοποιείται σε ένα αξιόπιστο εργαστήριο, στελεχωμένο απο ειδικούς στην αναπαραγωγή. Είναι απαραίτητη η ανάλυση του δείγματος από εμβρυολόγο ή Βιολόγο αναπαραγωγής και όχι από αυτόματο αναλυτή, που σύμφωνα και με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, δίνει αναξιόπιστα αποτελέσματα. Παίζει τεράστιο ρόλο η εμπειρία και η γνώση πάνω στο θέμα, μιά και πάνω στο σωστό ( ή όχι) σπερμοδιάγραμμα θα βασιστεί ο Ουρολόγος για να αποφασίσει εάν θα χειρουργήσει ή όχι μια κιρσοκήλη, εάν θα διαγνωστεί σωστά μια προστατίτιδα,  εάν θα παραπέμψει το ζευγάρι για σπερματέγχυση ή για εξωσωματική γονιμοποίηση ή εάν θα  προχωρήσει σε άλλες εξετάσεις ή θεραπείες.

 

Τιμές αναφοράς παραμέτρων σπέρματος

Σύμφωνα με την 5η και πιο πρόσφατη έκδοση του εγχειρίδιου του WHO (Π.Ο.Υ, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) για την εξέταση και επεξεργασία του ανθρώπινου σπέρματος, το οποίο βασίστηκε σε εκτεταμένες μελέτες γόνιμων ανδρών (χρόνος επίτευξης φυσικής σύλληψης ≤12 μηνών), οι τιμές αναφοράς των παραμέτρων του Σπερμοδιαγράμματος διαφοροποιούνται ως εξής :

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ	ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΤΙΜΕΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΤΑ WHO (2010)
Όγκος σπέρματος:	≥ 1,5 ml
pH	≥ 7,2
Συγκέντρωση σπερματοζωαρίων	≥ 15 x 106/ml
Ολικός αριθμός σπερματοζωαρίων	≥ 39 x 106
Κινητικότητα σπερματοζωαρίων: Ολική κινητικότητα σπερματοζωαρίων:	≥ 32% με προωθητική κινητικότητα (κατηγορίες α+β) εντός 60 min από την εκσπερμάτιση ≥ 40% με προωθητική και επιτόπια κινητικότητα (κατηγορίες α+β+γ) εντός 60 min από την εκσπερμάτιση
Μορφολογία σπερματοζωαρίων:	≥ 4% κατά Tygerberg

 

 

Τι είναι η ενεργοποίηση  του σπέρματος;

Η ενεργοποίηση του σπέρματος προετοιμάζει τα σπερματοζωάρια, όπως ακριβώς γίνεται στο εργαστήριο για την προετοιμασία της σπερματέγχυσης ή της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Από το δείγμα απομονώνονται τα καλύτερα,  κινητά και φυσιολογικής μορφολογίας,   σπερματοζωάρια και απομακρύνονται όλες οι άλλες ουσίες που υπάρχουν στο σπερματικό υγρό. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια κατάσταση που “εξ ομοιάζει” την κατάσταση των σπερματοζωαρίων όταν έχουν προχωρήσει στην μήτρα και στις σάλπιγγες και μπορούμε να δούμε εάν ένα ικανό δείγμα θα μπορούσε να πλησιάσει το ωάριο για γονιμοποίηση.

Ένα «κακό» αποτέλεσμα σημαίνει ότι ο άνδρας δεν μπορεί να κάνει παιδί;

Ένα «κακό» αποτέλεσμα, που δείχνει ότι έχουν επηρεαστεί οι παράγοντες του σπέρματος, δεν πρέπει να απογοητεύει το ζευγάρι, καθώς με τις κατάλληλες τεχνικές επεξεργασίας και ενεργοποίησης του δείγματος, μπορούμε να έχουμε εξαιρετικά αποτελέσματα. Η συνεισφορά του εξειδικευμένου ουρολόγου είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς μπορεί να θεραπεύσει ένα πρόβλημα και να μην χρειαστεί τελικά καμία μέθοδος υποβοηθούμενης αναπαραγωγή.

Γιατί να κάνετε το σπερμοδιάγραμμα σε εμάς!

Έχουμε  τεράστια  εμπειρία  και  εξειδίκευση  σε ζητήματα υπογονιμότητας. Μπορούμε να αξιολογήσουμε  εάν το  δείγμα  είναι κατάλληλο για σπερματέγχυση  ή  εξωσωματική  γονιμοποίηση. Παρέχουμε ολοκληρωμένη υπηρεσία σε  συνεργασία  με  τον  ουρολόγο. Μπορείτε να κλείσετε ένα σπερμοδιάγραμμα στο 2130-996099.