Όταν η έλλειψη σιδήρου αλλάζει το φύλο – Μπορεί ένα έμβρυο αρσενικού ποντικού να αναπτύξει ωοθήκες;
Όταν η έλλειψη σιδήρου αλλάζει το φύλο – Μπορεί ένα έμβρυο αρσενικού ποντικού να αναπτύξει ωοθήκες;
Μια νέα πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature αποκάλυψε ότι η έλλειψη σιδήρου κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να έχει βαθιά επίδραση στον καθορισμό του φύλου των εμβρύων, τουλάχιστον στα ποντίκια.
🔎 Το πείραμα
Ερευνητές παρατήρησαν ότι όταν οι έγκυες ποντικίνες λάμβαναν ουσίες που δέσμευαν τον σίδηρο ή όταν τα έμβρυα είχαν γενετικές μεταλλάξεις που εμπόδιζαν τη φυσιολογική πρόσληψη σιδήρου, μερικά από τα αρσενικά έμβρυα ανέπτυξαν ωοθήκες αντί για όρχεις.
Ο ρόλος του σιδήρου στη σεξουαλική διαφοροποίηση
Ο σίδηρος (Fe²⁺) είναι απαραίτητος για επιγενετικές διεργασίες, όπως η απομεθυλίωση ιστονών μέσω ενζύμων τύπου KDM, που ρυθμίζουν κρίσιμα γονίδια όπως το Sry , το γονίδιο που καθορίζει την ανάπτυξη όρχεων. Όταν αυτή η απομεθυλίωση δε συμβαίνει, το Sry δεν ενεργοποιείται επαρκώς.
Τα αποτελέσματα στα ποντίκια
Σε ορισμένα έμβρυα αρσενικών ποντικών, η σιδηροπενία οδήγησε σε εμφάνιση ωοθηκών, παρόλο που έφεραν XY χρωμοσώματα. Ωστόσο, η πλειονότητα των εμβρύων εξακολούθησε να αναπτύσσεται φυσιολογικά με βάση τον γενετικό τους τύπο. To γεγονός αυτό υποδεικνύει ότι ο σίδηρος δεν είναι ο μόνος ρυθμιστής της σεξουαλικής διαφοροποίησης.
⚠️ Προσοχή: Η μελέτη είναι στον ποντικό – Δεν έχει επιβεβαιωθεί στον άνθρωπο
Παρότι τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, η μελέτη έγινε αποκλειστικά σε ποντίκια. Ο ανθρώπινος καθορισμός φύλου είναι πιο περίπλοκος και περιλαμβάνει πολυεπίπεδους μηχανισμούς. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν αντίστοιχες αποδείξεις σε ανθρώπινα έμβρυα ότι η διατροφική έλλειψη σιδήρου μπορεί να προκαλέσει μεταβολή του φύλου.
ΟΜΩΣ
Η πλειοψηφία των εμβρύων δεν επηρεάστηκε. Άρα, πρέπει να υπάρχουν και άλλοι κρίσιμοι παράγοντες που συν- καθορίζουν το τελικό φύλο.
⸻
📌 Συμπερασματικά:
Η νέα μελέτη αναδεικνύει για πρώτη φορά τον σίδηρο ως πιθανό επιγενετικό ρυθμιστή της σεξουαλικής ανάπτυξης στα θηλαστικά. Αν και απέχουμε πολύ από την εξαγωγή συμπερασμάτων για τον άνθρωπο, τονίζεται η σημασία της συνεχιζόμενης έρευνας για την πρόσληψη στοιχείων κατά την εγκυμοσύνη, όχι μόνο για την αιμοποίηση, αλλά ίσως και για τη ρύθμιση πολύπλοκων αναπτυξιακών μονοπατιών.
Βιβλιογραφία
Okashita, N., Maeda, R., Kuroki, S., Sasaki, K., Uno, Y., Koopman, P., & Tachibana, M. (2025). Maternal iron deficiency causes male-to-female sex reversal in mouse embryos. Nature https://www.nature.com/articles/s41586-025-09063-2
⸻